меѓународна научна конференција

МЕЃУНАРОДНА НАУЧНА КОНФЕРЕНЦИЈА 


Во рамките на Меѓународниот семинар за македонски јазик, литература и култура, секоја година се организира Меѓународна научна конференција, на којашто странските и македонските македонисти, слависти и балканисти ги соопштуваат своите истражувања од областа на јазикот и литературата.

ТЕМИ
XLVII Меѓународната научна конференција
Меѓународниот семинар за македонски јазик, литература и култура
(4 и 5 септември 2020, Охрид)

За секцијата ЈАЗИК:

1. Дијалектологијата – предизвик на 21 век (мост што ги поврзува историските и современите проучувања во јазикот)
2. 75 години стандарден македонски јазик

Образложение

1. Повод за првата тема е 100-годишнината од раѓањето на акад. Божидар Видоески (1920 – 1998), основоположникот на македонската дијалектологија.
Иако се смета за релативно млада наука, дијалектологијата спаѓа меѓу најразвиените дисциплини на македонската лингвистика и има специфичен однос кон појавите што се случувале во минатото, но и кон состојбите на современ план. Во таа насока чувствуваме потреба од дискусии за тенденциите во новите дијалектолошки проучувања, за новите пристапи и методологии во дијалектологијата.
Македонската дијалектологија во 20 век е опишана како генетсколингвистичка дисциплина во која централно место заема локалниот говор кој се опишува како потполна реализација на системот на мал ограничен простор. Природниот идиом е дефиниран како говор на една социјално цврста, етнички хомогена, затворена и дефинирана заедница, што значи говор на конкретно село или група поврзани села. Секој месен говор може да  се смести во определена група говори, следствено на тоа и на група дијалекти или наречја.
Меѓутоа, во денешно време на постојани миграции и урбанизација на населението тешко е да се најде идеален испитаник во духот на традиционалната дијалектологија. Оттука се поставува дилемата дали современата дијалектологија треба да се занимава и со варијациите што се јавуваат во рамките на природниот идиом, или тоа да ѝ се препушти на социолингвистиката.
Во дискусиите очекуваме да се види во која мера и како се третираат феномените поврзани со јазичните контакти, да се продискутира за лексичката интерференција, за истражувањата на македонските говори во дијаспората, како и дискусии за ареалната лингвистика. Дијалектолозите денес ја воочуваат потребата за интегрален, мултидисциплинарен пристап на проучување на говорите, особено во дијаспората. Таков пристап обврзува теориско познавање од етнографијата, урбаната дијалектологија, етнолингвистиката, социолингвистиката, контрастивните и ономастичките истражувања, а во тие рамки посебно е интерсно прашањето за меѓудијалектниот контакт во рамките на еден јазик, како и односот дијалект – стандареден јазик.

2. 75 години стандарден македонски јазик

Втората тема е поврзана со два важни историски настани:
1) Решението на Президиумот на АСНОМ за македонската азбука и
2) официјалното усвојување на македонскиот правопис.
Донесувањето на азбуката и правописот претставува значаен придонес во чинот на кодификацијата на македонскиот стандарден јазик. Со тоа се олеснува стандардизацијата на јазичната норма во јазичната практика.
Во рамките на втората тема очекуваме дискусии за проучувањата на македонскиот стандарден јазик на сите рамништа (фонетика, фонологија, морфологија, лексикологија, лексикографија, зборообразување, фразеологија, синтакса, текст-лингвистика и стилистика), како и дискусии за употребата на стандардниот јазик во сите сфери на општественото живеење (наука, воспитно-образовен процес, политика, медиуми итн.).
Проучувањата можат да се однесуваат само на состојби во македонскиот јазик или контрастивно/компаративно да претстават јазична состојба во македонскиот наспроти друг јазик, словенски или несловенски.

            Координатор: проф. д-р Гоце Цветановски


За секцијата ЛИТЕРАТУРА И КУЛТУРА:

1. Колективната меморија и нејзината трансформација во литературата и културата

Образложение

Темата на научната конференција годинава во секцијата за литература и култура е замислена како одбележување на две значајни годишнини: 100 години од смртта на собирачот на народни приказни и кажувања Марко Цепенков и 100 години од раѓањето на македонскиот поет и писател Славко Јаневски, при што годинава одбележуваме и 70-години од објавувањето на неговата новела „Улица“.
Она што им е заедничко на двата книжевни дејци е нурнувањето во просторот на колективната меморија, нејзините претстави, митски слики и наративни обрасци. Марко Цепенков завештува богата ризница на книжевни мотиви и наративи, чиешто публикување во почетокот на седумдесеттите години ќе има непосредно влијание во развојот на македонското раскажувачко, а секако и драмско писмо при што директно влијае и  за создавање на првото постмодерно драмско сценарио („Јане Задрогаз“, 1974 на Горан Стефановски), и со несмален интензитет до денешен ден неговите приказни се провокација за нови театарски прочити („Силјан Штркот Шанца“, на Срѓан Јанакијевиќ, 2016). Разновидниот книжевен опус на Славко Јаневски, од друга страна,  поетски и прозен, за деца, млади и возрасни, изнаоѓа различни начини на сооднесување со претставите и јазикот на заедницата, нејзината дамнешна меморија („Евангелие по Итар Пејо“ 1966, „Астропеус“ 1979, „Кукулино“), но и онаа којашто како колективна се создава во текуштиот ден („Село зад седумте јасени“1952, „Депонија“, 2000), како и онаа на другите, далечни култури („Змејови за игра“, 1983).
 Во книжевноста, меморијата на заедницата најнепосредно ја означуваме како народно или колективно знаење (фолклор), на коешто му е иманентен соодветен мнемотехнички јазичен код. Современата македонска, но и светска литература, изнаоѓа бројни начини на кореспондирање со сликите и јазикот на колективната меморија: на одредена заедница или универзална, а воедно, особено денес, креира и интеркултурни мостови за препознавање на споделените универзални аспекти во претставите на одделните заедници. Во таа смисла може да се рече дека живееме во време коешто битно креира универзален наратив на човештвото.
Заемното огледување на македонскиот фолклор и современата македонска поезија, проза и драма воедно допуштаат нивно проследување и во интеркултурен контекст, во компаративни проследувања со сродни тенденции во европските и други литератури. Годинашнава тема е замислена како широко подрачје на интержанросвки, интермедијални, интердискурзивни и интеркултурни читања на на македонската  книжевност и нејзиниот развој, како и на нејзиниот сооднос со другите литератури на планот на книжевната меморија и нејзината трансформација.

            Координатор: проф. д-р Наташа Аврамовска




                            Директор на Меѓународниот семинар
                             проф. д-р Весна Мојсова-Чепишевска